ปราสาทหินพนมวัน นครราชสีมา

ปราสาทหินพนมวัน จ.นครราชสีมา เป็นโบราณสถานสถาปัตยกรรมในคติความเชื่อของเขมรโบราณ สร้างราวพุทธศตวรรษที่ 15-17 เพื่อเป็นเทวสถาน ต่อมาภายหลังดัดแปลงเป็นพุทธสถาน เป็นปราสาทหินที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 5 ของประเทศไทย

 

ตัวปราสาทหินพนมวัน สร้างเป็นปรางค์ มีฉนวน (ทางเดิน) ติดต่อกัน เป็นรูปสี่เหลี่ยมยาว 25.50 เมตร กว้าง 10.20 เมตร พระปรางค์มีประตูซุ้ม 3 ด้าน ซุ้มประตูด้านทิศเหนือ ประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประธานอภัย 1 องค์ ลักษณะศิลปะแบบอยุธยา รอบปราสาทเป็นลานกว้างมีระเบียงคดก่อด้วยหินกว้าง 54 เมตร ยาว 63.30 เมตร ประกอบด้วยประตูทางเข้า 4 ทิศ ทางด้านทิศตะวันออกมี “บาราย” หรือสระน้ำขนาดใหญ่ประจำชุมชน เรียกว่า "สระเพลง" ครับ

 

ปราสาทหินพนมวัน หรือ เทวาศรม เป็นปราสาทหินที่สร้างขึ้น เพื่อใช้เป็นศาสนสถานศาสนาฮินดู ต่อมาได้มีการบูรณะในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 6 รูปแบบศิลปะแบบบาปวน ภายหลังได้แปลงเป็นพุทธสถาน ภายในโบราณสถานได้มีการค้นพบจารึกปราสาทพนมวันครับ

 

ปราสาทหินพนมวันมีโบราณสถานหลักประกอบด้วย

 

มณฑปและปรางค์จัตรมุข ตั้งอยู่ด้านหน้าต่อเนื่องจากโคปุระและฉนวนทางเดิน ก่อด้วยหินทรายแดงและหินทรายขาว เป็นมณฑปที่เชื่อมต่อไปยังปรางค์จัตรมุข ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปหินทรายแดง ปางประธานอภัยศิลปะแบบอยุธยา ยอดปรางค์ได้ทลายลง คงเหลือเฉพาะส่วนฐานและเรือนธาตุ

 

ปรางค์น้อย เป็นปรางค์ขนาดเล็ก ตั้งอยู่ด้านข้างมณฑปและปรางค์จัตรมุข ก่อขึ้นจากหินทรายแดง

รอบปราสาทล้อมรอบด้วยระเบียงคตก่อด้วยหินทราย โดยมีทางเข้าออกทั้งสี่ทิศ รูปแบบการจัดวางผังคล้ายปราสาทหินพิมาย

 

ภายนอกปราสาทพนมวัน ด้านทิศตะวันออกเป็นที่ตั้งของเนินอรพิม ปราฏเพียงฐานของโบราณสถาน ถัดออกไปเป็น บาราย หรือสระน้ำขนาดใหญ่ประจำชุมชน หรือที่เรียกกันว่า สระเพลงครับ

 

ปราสาทหินพนมวัน ตั้งอยู่ที่ ถนนสายโคราช-ขอนแก่น ตำบลบ้านโพธิ์ อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา